متن کتاب مفاتیح الارزاق
«وروغن آن را اگرازکنجد غیر مقّشر بریان بگیرند آن را «دُهْنُ الحَلّ» نامند؛ به فتح حای مهمله و تشدید لام، و لزوجت این زیاد است. واگر مقّشّر بریان اخذ نمایند، لزوجت آن کمتر و چون آن را نرم کوبند و با آب به دست، خوب بزنند تا گرم شود و روغن آن جدا گردد، دارند، بر رطوبت غالب [است].
و آنچه سائیده در آب جوش دهند تا روغن حاصل گردد، آن را طبیخ نامند. و سائیده و یا کوبیده آن را بدون استخراج روغن « اُشی » نامند، که به فارسی «اَوْده» گویند. طبیعت آن گرم وتر.
افعال و خواصّ روغن ارده کنجد:
آشامیدن آن با ادویه مناسبه منقّح وملیّن ومرطّب ومسمّن ورافع احتراقات حادث از خلط حاد وضیق النّفس، وسعال یابس وقرحه ریه وتشنّج یابس قویتر ازکنجد، ودر قرحه البول مانند کنجد. ودر مزورهای مرض بعد ازدهن لوز وفسق نافعترین ادهان [است].»
روغن کنجد رااز کنجدغیرمقشر ( با پوست ) می گیرند که نامش هم «دُهْنُ الحَلّ»است. لزوجت آن بسیارزیاد است ومی دانیم که هر غذای لَزِجی برای کبد مضراست وچربی کبد می آورد.
امااگر مقشّر بریان (پوست کنده بریان (ارده )) اخذ نمایند لزوجت آن کم تر است و اگر آن را به نرمی بکوبند و روغنش را جدا کنند رطوبت آن افزایش می یابد. اگر داخل آب جوش بریزند و بسایند و بکوبند به آن ارده ( اَوْده، اُشی ) می نامند که طبیعت آن گرم وتر می شود.
خواص:
ملیّن رطوبت زا، چاق کننده، رفع صفرای سوخته سودا، تنگی نفس، سرفه خشک، زخم ریه وآسم، تشنج خشک ودر ادرار سوختگی کودکان وسوزش ادرار.»