ما کتاب هایی به زبان فرانسوی راجع به خواص گیاهان طبی هم اکنون در دست داریم که مؤلفان آن ها صریحاً به این مطلب اقرار و اعتراف کرده اند.
علم شیمی جدید متعلق به دانشمندان اروپاست و ما می توانیم گفته ها و نوشته های آن ها را در لابراتوارهای خودمان مورد آزمایش قرار داده و به صحت آن ها پی بریم؛ مثلاً، خواص اکسیژن می نویسند: اگر کبریت افروخته را خاموش کنیم به طوری که نوک آن قرمز باشد و سپس آن را در شیشه محتوی اکسیژن داخل کنیم کبریت مشتعل می شود. همان طور که این آزمایش ما، گفتۀ اروپایی ها را در کتاب های شیمی تأیید می کند، تحقیقات علمای غذاشناسی اروپا و آمریکا نیز هر قدر پیش رود جز تأیید و تصدیق گفته های دانشمندان قدیم ایران چیزی نیست زیرا هر روز که کشف جدیدی دربارۀ خواص غذایی می شود می بینیم قدما آن را در کتاب های خود نوشته اند. پزشکان قدیم متجاوز از بیست خاصیت برای انجیر می شمارند که امروز غذاشناسان اروپا شش، هفت خاصیت آن را عملاً آزموده و مورد تأیید قرار داده اند، چند ماه یا چند سال بعد مسلّماً به خواص دیگر آن پی خواهند برد. مگر ما در همین مقاله نگفتیم که لاسابلیر، غذاشناسان معروف فرانسوی اخیراً به خاصیت ضدّ سمّی مواد غذایی پی برده و آن را تروفوفیلاکسی نامیده و این خاصیت را در روغن های طبیعی گاو و گوسفند و بعضی موادغذایی دیگر یافته و در آزمایش هایی مشاهده کرده است که اگر این روغن ها را به حیوانات لابراتوار بخوانند و سپس آن ها را مار کبرا بگزد، سمّ مار در آن ها هیچ تأثیری نمی کند.
اگر دانشمندان اروپا تحقیق دربارۀ همین خاصیت تروفوفیلاکسی را در مورد کلیه موادغذایی بکنند، آن گاه بر آن ها معلوم خواهد شد که انجیر مخلوط با مغز گردو ضدّ سمّی دارد و آن وقت نوشته تحفۀ حکیم مؤمن به این عبارت «انجیر با گردو جهت رهایی از ضرر سموم قتاله بسیار مفید است» مورد تأیید آن ها قرار خواهد گرفت.
نتیجه ای که از این بحث باید بگیریم این است که نه تنها، ما حق نداریم گفته ها و نوشته های پزشکان قدیم ایران را مسخره کنیم بلکه باید دقیقا در مقام تحقیق برآمده صحت و سقم آن ها را دریابیم و قبل از این که اروپاییان در تجسسات علمی خود موفق به اکتشافاتی از آن قبیل که گفتیم شوند و به نام خود شهرت دهند، ما باید به جهانیان اعلام کنیم که هنوز ما در رشته هایی از علوم پرچمدار و پیشقدم هستیم و به مصداق «آنچه، در آینه، جوان بیند، پیر در خشت خام، آن بیند» آنچه امروزه اروپاییان در یک قسمت از علوم کشف می کنند پدران ما قرن ها پیش از این موفق به کسب آن ها شده اند و افتخار این اکتشافات به آن ها می رسد نه دانشمندان اروپا.
باتوجه به این مطلب، در مملکت ما هر مؤسسه و سازمانی پیدا شود که هدف خود را احیای آثار قدما قرار دهد، بی هیچ شبهه، بزرگ ترین خدمت را به کشور و فرهنگ کشور انجام داده است و این کاری است که بزرگ تر و گران بهاتر و در عین حال، مشکل تر از آن در تصور نمی گنجد.
در وهلۀ نخست، حق این بود که وزارت فرهنگ(وزارت آموزش و پرورش) تاکنون به این امر مهم قیام و اقدام می کرد، ولی متأسفانه می بینیم قضیه درست به عکس است، زیرا صد سال پیش که سنگ بنای دارالفنون گذاشته شد، معلمان اروپایی و ایادی آن ها، در ناچیز جلوه دادن قدما کوشیدند و سالیان دراز نویسندگان و مؤلفان ما به تبعیت کورکورانه از آن ها، یا عالماً یا عامداً، نفت بهآتش این سم پاشی ها پاشیدند و در این مدت نه تنها فرهنگ ما در این راه، گامی به سوی کشف حقیقت برنداشت، بلکه در بسیاری از کتاب های کلاسیک حتی در کتاب هایی که هم اکنون در دست دانش آموزان است، پرتوی از ناچیز جلوه دادن عقاید و موهوم بودن آن ها منعکس است.
از سوی دیگر، تمام نوشته ها، چه در کتاب های کلاسیک و چه در مطبوعات، حاکی از بزرگ جلوه دادن کارهای اروپا است، گویا فرهنگ باستانی و تمدن قدیم و از جمله تمدن قدیم ایران در پیشرفت تمدن جدید اسلامی سهمی نداشته و کلیه اکتشافات و اختراعات ناشی از مغز متفکر اروپاییان بوده است. این طرز تفکر که زاییدۀ صد سال تبلیغات اروپاخواهان در ایران است، در حال حاضر، به صورت حقارتی سراسر وجود ایرانیان را فرا گرفته است که حتی نفس کیدن خود را هم باید از اروپاییان تقلید کنند و اگر کسی مخالفت کند، محکوم به کهنه پرستی و ارتجاع و اُمل بودن و خرافه پرستی می شود. در چنین شرایطی، چگونه می توان به مردم، مخصوصاً طبقۀ به اصطلاح متجدد و روشنفکر که تعصب شدید اروپاخواهی به حدی دیوانه وار تاروپود وجود آن ها را فرا گرفته است، ثابت کرد که در بسیاری از مباحث علمی، دنیای امروز راه اشتباه را می پیماید و دانشمندان قدیم ما، در این موارد تحقیقات علمی دقیق تر داشته و به حقیقت بیش تر نزدیک بوده اند.
در وهلۀ دوم، دانشگاه می بایست در ایران تاکنون قدم های مؤثری در این راه برمی داشت و لااقل دانشکده پزشکی ایران، مندرجات کتاب قانون ابن سینا را با موازین پزشکی امروز تطبیق و مقایسه می کرد تا معلوم شود در پی ریزی علم طب، سهم قدما و سهم اروپاییان تا چه اندازه است. اگرچه این امر تا کنون انجام نگرفته است ولی با تأسیس مرکز تحقیقات علمی در دانشگاه که از سال گذشته با همت و علاقۀ رئیس دانشگاه به وجود آمده و پایه های یک سلسله تحقیقات علمی و فنی در آن طرح ریزی شده و کارهایی هم انجام گرفته است، امید فراوان می رود که در سال جاری چنین اقدام بزرگی در دانشنامه ما جامۀ عمل به خود پوشد.
در این جا وظیفه وجدانی خود می دانیم که از یک سازمان بزرگ که از سال ها پیشش آرام و بی سروصدا و بدون کوچک ترین تظاهر و تبلیغات، در احیای آثار علمی، ادبی و تاریخی قدما با تمام قوا تلاش و کوشش داشته و به گران بهاترین خدمات اصیل فرهنگی پرداخته است، تجلیل کنیم و آن انجمن آثار ملی است. همۀ کسانی که در جریان کارهای این سازمان بزرگ هستند، می دانند که پیشرفت های حاصل شده، مرهون تلاش های خستگی ناپذیر و شبانه روزی تیمسار سپهبد آق اولی، رئیس هیأت مدیره این انجمن است. عشق و علاقه قلبی این رادمرد نیکوکار و این خدمتگزار حقیقی کشور به زنده کردن آثار علمی دانشمندان و نوابع قدیم ایران به حدی است که در این راه، به راستی خود را فراموش کرده است و تمام زندگی و وجود و سلامت خود را وقف این کار کرده است. ما موفقیت روزافزون این شخصیت و جلیل القدر را در ادامه حیات گران بهای فرهنگی از خداوند مسئلت می کنیم و امیدواری وزارت آموزش و پرورش و سایر مؤسسات فرهنگی کشور تا آنجا که ممکن است، برای زنده کردن آثار علمی قدما با انجمن آثار ملی همکاری و تشریک مساعی کنند.
بررسی یک خبر:
در کنفرانس بزرگ بهداشتی هتل هیلتون: بسته های صد گرمی روغن نباتی قو و قوطی های مجهز به سرپوش پلاستیکی مورد تأیید اعضای کنفرانس قرار گرفت.
به دعوت کارخانجات قو، ساعت 9 بعدازظهر سه شنبه 5 مرداد ماه کنفرانس بزرگی با شرکت گروهی از پزشکان، اساتید دانشگاه و کارشناسان بهداشت مواد غذایی با حضور ارباب جراید در هتل هیلتون تشکیل گردید. آقای مهندس امیر صالح، مدیر عامل کارخانجات قو، در جریان این کنفرانس ابتکار جدید کارخانجات قو را در عرضه روغن نباتی با قوطی های مجهز به سرپوش پلاستیکی و بسته های صد گرمی مطرح کرد و در این مورد چنین اظهار داشت: «با اینکه در صنایع روغن نباتی تحول عظیمی به وجود آمده است، هم اکنون، روغن نباتی به کمک ماشین های اتوماتیک و بدون دخالت دست تهیه می شود، مع هذا هنگامی که مصرف کننده شروع به استفاده از روغن می نماید به واسطه باز بودن در قوطی از گرد و غبار و آلودگی مصون نیست و به جز قوطی های کلیددار که در آن از پهلو باز می شود سایر قوطی ها در معرض این آلودگی قرار دارد. کارخانجات قو پس از کوشش بسیار موفق شد چاره ای پیدا کند که رفع این نقیصه را بنماید و امروز خوشوقتم در این مجلس در برابر کارشناسان بهداشتی موادغذایی و آقایان ارباب مطبوعات این مژده را به هموطنان عزیز و مصرف کنندگان روغن نباتی قو بدهم که از امروز قوطی های روغن نباتی مجهز به درپوش پلاستیکی در سراسر ایران در دسترس مصرف کنندگان قرار دارد. مسلم است که ساختن این درپوشها برای کارخانجات قو تضمیین هزینه گزافی است ولی ما تقلیل این هزینه گزاف را به خاطر تأمین بهداشت عمومی به دیده منت قبول کردیم. ابتکار دیگر کارخانجات قو عرضه بسته های صد گرمی روغن نباتی است که مانند کره پاستوریزه توسط ماشین های اتوماتیک تهیه و در سردخانه نگهداری می شود، بدین ترتیب مشکل گروه عظیمی از مصرف کنندگانی که روغن نباتی را سیری و گرمی می خریدند حل شد و از این به بعد همه مطمئن هستند روغنی که مصرف می نمایند سالم و عاری از هرگونه آلودگی است». سپس آقایان دکتر الموتی، مدیر مجلۀ صبح امروز، دکتر مصطفوی، مدیر مجلۀ روشنفکر و اسماعیل پور والی، مدیر هفتۀ بامشاد، اقدام کارخانجات قو را مورد تأیید قرار دادند و اظهار امیدواری کردند که سایر کارخانجات روغن نباتی نیز از این اقدامات پیروی کنند تا سلامت جامعه تأمین گردد. در پایان آقای دکتر حاجی، استاد دانشگاه و مدیر مجلۀ پزشک خانواده اظهار داشت: اقتصاد سالم در جامعه سالم است و هنگامی که بهداشت و سلامت یک جامعه تأمین گردید آن جامعه ترقی خواهد کرد. ابتکارات کارخانجات قو در عرضه قوطی های مجهز به سرپوش پلاستیکی و بسته های صد گرمی روغن نباتی قو از اقداماتی است که در تضمیین سلامت مردم بسیار مؤثر می باشد و من به سهم خود به مسئولان کارخانجات قو تبریک می گویم و امیدوارم این کارخانه قدم های مؤثر دیگری در راه تأمین بهداشت و سلامت مردم بردارد. این کنفرانس عظیم بهداشتی در ساعت یازده و نیم شب پایان پذیرفت.
این خبری است که بدون استثنا در کلیه مطبوعات تهران اعم از روزنامه ها، هفته نامه ها و ماهنامه ها و حتی در کیهان ورزشی چاپ و منتشر شد ما نیز عیناً به درج آن مبادرت مرزیدیم. مطلب شگفت آور اینکه با وجود این همه هیاهو و سروصدا و مخارج هنگفت تبلیغات که در هر سال از میلیون ها تومان نیز تجاوز می کند و تسلیم جوایز هنگفتی از قبیل 12 قطعه زمرد و 373 قطعه برلیان و غیره، باز افکار عمومی حاضر به پذیرفتن روغن های نباتی نیست و این مسئله، نه تنها برای شهرنشینان بلکه در مورد دهقانان نیز صادق است. مردم دهات و به ویژه اهالی کوهپایه که کارهای سنگین عضلانی دارند به قول خودشان به روغن های نباتی لب نمی زنند یا به علت الهام گرفتن از غریزه فطری است و یا به تجربه بر آن ها ثابت شده است که روغن های نباتی خاصیت و قوت روغن های حیوانی را ندارد و ضمناً چون استطاعت خرید روغن های حیوانی را نیز ندارد، غالباً دنبه گوسفند را ذوب کرده و از روغن آن استفاده می کنند.
اگر گفته شود که مردم جاهل اند و از خواص بهداشتی روغن های نباتی غافل هستند بهتر این است که به گفته متخصصان علم غذاشناسی اروپا استناد شود. اگر منطق علم را ملاک قرار داده و فقط یک خاصیت و فایده را در روغن های حیوانی ذکر کنیم که در روغن های نباتی وجود ندارد، باید بگوییم از هنگامی که روغن های نباتی در غذاهای معمولی بشر وارد شده است مقاومت بدن ها علیه سموم میکروبی و انواع زهرهای حیوانات سمّی کم شده و استعداد بروز بیماری های عفونی واگیر و غیرواگیر به علت ضعف دفاع بدن شدت پیدا کرده است. ما در همین شماره اشاره کردیم که لاسابلیر، غذاشناس معروف فرانسوی خاصیت ضدّسمّی بعضی از مواد غذایی از جمله روغن های حیوانی را کشف کرده، تا آنجا که با خوراندن روغن های گاو و گوسفند به حیوانات لابراتوار مشاهده کرده است که زهر مار کبرا در آن ها بی اثر است و حال آنکه در حیواناتی که قبلاً از این روغن های حیوانی به آن ها خورانده نشده بود، از زهر مزبور تلف شده اند.
کدام روغن نباتی آن هم پس از تحمل هزار فعل و انفعال شیمیایی، دارای چنین خاصیت شگفت آوری است؟ اصولاً از وقتی که بشر موادی را که طبیعت در دسترس او قرار داده، از غذاهای خود حذف کرده است دچار انواع اختلالات بدنی و بیماری ها شده است.
ممکن است به این گفته ایراد بگیرند و بگویند دنیا این قبیل مسایل را حل کرده و در کشورهای مترقی و پیش افتاده و متمدن که به بهداشت فوق العاده اهمیت می دهند نیز همین روغن های نباتی را در غذاهای روزانه خود به کار می برند.
برای اینکه رفع سوء تفاهم بشود خوب است به این خبری که چند سال قبل در تمام مطبوعات دنیا درج و منتشر شده است توجه فرمایید: «از آزمایش ها و بحث های پانصد نفر از دانشمندان علم تغذیه که اخیراً در شهر هانوور آلمان اجتماع کرده این طور نتیجه گرفته شد که غذا قاتل اصلی بشر به شمار می رود و علت آن هم این است که مواد غذایی، همان طوری که در طبیعت هست خورده نمی شود، بلکه مواد خارجی به آن اضافه می شود و یا اینکه با طریقه شیمیایی مواد غذایی تغییر شکل می دهد. اعضای این کنگره توصیه می کردند که نان تهیه شده از آرد خالص بدون اینکه رنگ آن را تغییر دهند خورده شود و به جای استعمال روغن های نباتی کنونی از انواع روغن های طبیعی استفاده شود. هم چنین تأکید کرد که از خوردن مرباهایی که با قند طبیعی ساخته نمی شود و از تهیه شیرینی با مواد شیمیایی خودداری شود. کنگره مزبور توصیه کرد که شیر و ماست زیاد مصرف شود». آقای دکتر نصرت الله باستان، در ماهنامۀ تندرست، شماره 10 پس از اینکه مطالب مستدلی در ضررهای نان سفید شرح می دهد، در دنبال آن چنین می نویسد: با همه این احوال در بسیاری از روزنامه هایی که با عنوان«برای طولانی کردن عمر» به چاپ رسیده است، خواص زیادی برای نان سفید نوشته اند؛ باید دانست که آن روزنامه ها و کتاب ها فقط و فقط به منظور تبلیغات و با سرمایه نانواهای عمده و تجار عمده فروش آرد است زیرا آرد سفید را بهتر می توان سال ها حفظ کرد و به موقع فروخت و ضمناً پخت و پز آن هم آسانتر از نان سبوس دار و کامل است. به طور کلی باید دانست که تبلیغات همیشه به نفع فروشنده و ضرر مصرف کننده است. نان سفید، تجّار آرد را ثروتمند می سازد و سلامت بشر را به خطر می اندازد و حالا خوانندگان این صفحات خود دانند و مختارند هرچه می خواهند بکنند، به قول سعدی علیه الرحمه:
من آنچه شرط بلاغ است با تو می گویم
تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال
همین قدر بدانید که در ایسلند، قبل از این که نان سفید در آنجا راه یابد مسلول وجود نداشته است. به نوشتۀ دکتر الکسیس کارل، در دنیای مادی امروز تقریباً همه کس خریدنی است. آری حتی نویسندگان و دانشمندان بزرگ نیز خواهی نخواهی قلم خود را در اختیار مؤسسات بزرگ سرمایه داری گذاشته اند و این است که علی رغم شهرت کاذبی که در مورد بهبود سلامت افراد بشر همه جا رواج یافته است، روز به روز سلامت مردم بر اثر مصرف مواد غذایی مصنوعی و فرآورده های غیرطبیعی دستخوش خطر است؛ ما باز هم در این باره گفت و گو خواهیم کرد.
منبع: کتاب مجموعه آثار دکتر سید جلال مصطفوی کاشانی